Czym różni się opieka formalna od nieformalnej?

Czym jest opieka formalna?

Formalna opieka długoterminowa jest zapewniana przez profesjonalny personel. Może być świadczona w domu, w ramach usług środowiskowych albo w placówce stacjonarnej. ^[1]

Profesjonalna usługa powinna mieć określony zakres, zasady odpowiedzialności, sposób organizowania zastępstwa i możliwość zweryfikowania podmiotu lub osoby, która ją świadczy.

• usługa opieki domowej świadczona przez profesjonalnego usługodawcę;
• gminne usługi opiekuńcze;
• pielęgniarska domowa opieka długoterminowa;
• opieka dzienna;
• opieka wytchnieniowa realizowana przez profesjonalny podmiot;
• opieka świadczona w placówce.

Czym jest opieka nieformalna?

Opieka nieformalna jest zapewniana przez osobę należącą do otoczenia osoby potrzebującej wsparcia, która nie została zatrudniona jako zawodowy pracownik opieki. Najczęściej jest to członek rodziny, partner, przyjaciel, sąsiad lub inna bliska osoba. ^{[1] [2]}

• pomoc w zakupach i przygotowywaniu posiłków;
• towarzyszenie podczas wizyt;
• pomoc przy higienie i ubieraniu;
• organizowanie kontaktów z lekarzami i instytucjami;
• nadzorowanie codziennych spraw;
• wsparcie emocjonalne;
• koordynowanie różnych rodzajów pomocy.

Porównanie

„Nieformalna” nie oznacza „nielegalna”

Określenie „opieka nieformalna” nie jest synonimem szarej strefy. Opisuje przede wszystkim wsparcie udzielane przez osoby z otoczenia, które nie zostały zatrudnione jako zawodowi pracownicy opieki. ^[1]

Szara strefa dotyczy natomiast odpłatnej pracy lub usług wykonywanych z pominięciem wymaganych obowiązków prawnych, podatkowych, ubezpieczeniowych albo rejestracyjnych. Są to dwa odrębne pojęcia.

Czy opieka formalna i nieformalna mogą się uzupełniać?

Tak. W wielu sytuacjach najlepszy efekt daje połączenie zaangażowania bliskich z profesjonalnymi usługami. Rodzina może podtrzymywać relacje, znać preferencje osoby i uczestniczyć w podejmowaniu decyzji, a profesjonalny personel zapewniać określone kompetencje, regularność, dokumentację i zastępstwo.

Zakres odpowiedzialności powinien być jednak uzgodniony. Brak jasnego podziału może prowadzić do pominięcia ważnych czynności, podwójnego wykonywania zadań albo przerzucania odpowiedzialności na jedną osobę.

Dlaczego opiekunowie nieformalni również potrzebują wsparcia?

Długotrwałe i intensywne sprawowanie opieki może obciążać zdrowie, życie rodzinne i aktywność zawodową opiekuna nieformalnego. WHO i Rada UE wskazują na potrzebę zapewniania opiekunom dostępu do informacji, szkoleń, poradnictwa, wsparcia psychologicznego i opieki wytchnieniowej. ^{[1] [2]}

• jasne informacje o stanie i potrzebach osoby;
• instruktaż bezpiecznego wykonywania czynności;
• możliwość konsultacji z profesjonalistą;
• czas na odpoczynek;
• zastępstwo;
• wsparcie psychologiczne;
• pomoc w godzeniu opieki z pracą i życiem rodzinnym.