Pięć filarów dobrej opieki domowej

Szacunek i godność

Relacja opieki opiera się na zaufaniu i często dotyczy najbardziej osobistych obszarów życia. Zarówno osoba korzystająca z opieki, jak i personel opiekuńczy muszą być traktowani z godnością, bezpiecznie i bez nadużywania zależności.

• zakaz przemocy fizycznej, psychicznej, seksualnej i ekonomicznej;
• zakaz dyskryminacji, poniżania, lekceważenia i uprzedmiotowienia;
• poszanowanie prywatności, intymności, przestrzeni osobistej oraz poufności informacji;
• komunikowanie się w sposób zrozumiały, cierpliwy i dostosowany do możliwości konkretnej osoby;
• poszanowanie relacji rodzinnych, społecznych, kulturowych i religijnych;
• ograniczanie autonomii wyłącznie w sytuacjach przewidzianych prawem i w zakresie niezbędnym do ochrony przed realnym zagrożeniem;
• zapewnienie możliwości bezpiecznego zgłaszania skarg, uwag, naruszeń i podejrzeń nadużyć;
• ochrona personelu opiekuńczego przed przemocą, molestowaniem, dyskryminacją i nieuzasadnionym naruszaniem prywatności;
• zapewnienie personelowi jasnego zakresu obowiązków, bezpiecznych warunków, czasu odpoczynku oraz dostępu do wsparcia organizacyjnego.

Bezpieczeństwo

Bezpieczna opieka wymaga rozpoznania potrzeb, ryzyk oraz granic kompetencji osób realizujących usługę. Ryzyka nie można całkowicie wyeliminować, ale powinno się je świadomie identyfikować, ograniczać i monitorować.

• przeprowadzenie oceny potrzeb i ryzyk przed rozpoczęciem usługi oraz jej aktualizowanie po istotnej zmianie sytuacji;
• dopasowanie kompetencji, przygotowania i doświadczenia personelu do powierzonych czynności;
• jasne rozróżnienie niemedycznej pomocy w codziennym funkcjonowaniu od świadczeń medycznych i pielęgniarskich;
• niewykonywanie przez personel opiekuńczy czynności wykraczających poza jego kwalifikacje, uprawnienia lub uzgodniony zakres usługi;
• ocena bezpieczeństwa poruszania się, transferu, wyposażenia domu i sprzętu używanego podczas opieki;
• uwzględnienie potrzeb związanych z żywieniem, nawodnieniem, higieną oraz pomocą przy przyjmowaniu leków, bez przekraczania granic niemedycznej usługi;
• ustalenie sposobu reagowania na upadek, nagłe pogorszenie stanu zdrowia, zaginięcie, pożar, zakażenie lub inne zdarzenie nagłe;
• zapewnienie dostępności aktualnych numerów kontaktowych i informacji niezbędnych w sytuacji kryzysowej;
• dokumentowanie zdarzeń niepożądanych i wykorzystywanie ich do poprawy organizacji opieki.

Ciągłość

Ciągłość opieki domowej oznacza zdolność usługodawcy do zapewnienia osobie korzystającej z opieki nieprzerwanej realizacji uzgodnionego zakresu opieki, bez nieplanowanej luki, niezależnie od absencji, zmiany lub odejścia konkretnego opiekuna. Każda zmiana osoby sprawującej opiekę musi odbywać się poprzez bezpieczne przejęcie obowiązków, informacji i odpowiedzialności.

• ustalenie zakresu usługi oraz planu opieki przed jej rozpoczęciem;
• zapewnienie aktualnej, kompletnej i odpowiednio chronionej dokumentacji;
• określenie zasad organizowania zastępstwa podczas choroby, urlopu, rezygnacji lub innej nieobecności;
• przekazywanie obowiązków i niezbędnych informacji między osobami realizującymi opiekę;
• regularne aktualizowanie planu po zmianie stanu zdrowia, sprawności, sytuacji rodzinnej lub warunków mieszkaniowych;
• wskazanie osób i instytucji, z którymi należy kontaktować się w sytuacjach nagłych;
• koordynowanie wsparcia z rodziną, personelem medycznym i usługami społecznymi, gdy jest to potrzebne i odbywa się z poszanowaniem zasad poufności;
• przygotowanie planu postępowania na wypadek czasowego lub trwałego zakończenia usługi.

Ciągłość opieki nie oznacza obowiązku stałego pozostawania jednej osoby w gotowości. Powinna być zapewniana przez właściwą organizację usługi, harmonogramy, przekazanie obowiązków i zastępstwa.

Wybór i autonomia

Osoba korzystająca z opieki powinna mieć rzeczywisty wpływ na sposób organizowania własnego życia i otrzymywanego wsparcia. Opieka powinna wzmacniać jej sprawczość i samodzielność, a nie bez potrzeby przejmować kontrolę nad codziennymi decyzjami.

• udział osoby korzystającej z opieki w ocenie potrzeb, ustalaniu celów oraz tworzeniu planu wsparcia;
• przekazywanie zrozumiałych informacji o zakresie usługi, kosztach, ograniczeniach, osobach realizujących wsparcie i możliwych alternatywach;
• uzyskiwanie zgody na podejmowane czynności oraz respektowanie prawa do wyrażania i zmiany preferencji;
• wspieranie samodzielnego wykonywania czynności w takim zakresie, w jakim jest to możliwe i bezpieczne;
• uwzględnianie codziennych zwyczajów, relacji społecznych, języka, kultury, światopoglądu i innych istotnych preferencji;
• angażowanie osoby korzystającej z opieki w ocenę jakości otrzymywanego wsparcia.

Jeżeli osoba nie może samodzielnie uczestniczyć w podejmowaniu określonych decyzji, działania powinny być prowadzone zgodnie z prawem, z udziałem osób do tego uprawnionych oraz z poszanowaniem wcześniej wyrażonej woli osoby korzystającej z opieki.

Indywidualne podejście

Dwie osoby o podobnym wieku lub rozpoznaniu medycznym mogą potrzebować zupełnie innego wsparcia. Plan opieki powinien wynikać z rzeczywistej sytuacji konkretnego człowieka, a nie wyłącznie z nazwy choroby, wieku lub gotowego pakietu usług.

• całościowa ocena sprawności, potrzeb, zasobów, warunków mieszkaniowych i dostępnego wsparcia społecznego;
• uwzględnianie tego, co dla osoby korzystającej z opieki jest ważne z perspektywy jakości życia;
• ustalanie konkretnych celów wsparcia wspólnie z osobą korzystającą z opieki i — gdy jest to uzasadnione — jej bliskimi;
• dostosowanie zakresu i częstotliwości pomocy do aktualnych potrzeb;
• uwzględnienie rytmu dnia, preferowanych posiłków, zainteresowań, relacji, języka, kultury i światopoglądu;
• regularna ocena skuteczności wsparcia i aktualizowanie planu opieki;
• reagowanie na uwagi osoby korzystającej z opieki, rodziny i personelu;
• angażowanie właściwych usług medycznych, pielęgniarskich, rehabilitacyjnych lub społecznych, gdy potrzeby wykraczają poza zakres niemedycznej opieki domowej.