Pięć filarów profesjonalnej opieki domowej

Ciągłość opieki

Ciągłość opieki nie jest kwestią wygody organizacyjnej — jest warunkiem bezpieczeństwa osoby korzystającej z opieki. Nieplanowana przerwa, nawet krótka, może oznaczać brak pomocy przy przyjmowaniu leków, pominięte posiłki i nawodnienie albo brak reakcji na upadek czy nagłe pogorszenie stanu zdrowia — zwłaszcza u osoby, która nie jest w stanie samodzielnie wezwać pomocy. Dlatego ciągłość opieki domowej oznacza zdolność usługodawcy do zapewnienia osobie korzystającej z opieki nieprzerwanej realizacji uzgodnionego zakresu opieki, bez nieplanowanej luki, niezależnie od absencji, zmiany lub odejścia konkretnego opiekuna. Każda zmiana osoby sprawującej opiekę musi odbywać się poprzez bezpieczne przejęcie obowiązków, informacji i odpowiedzialności.

• ustalenie zakresu usługi oraz planu opieki przed jej rozpoczęciem;
• zapewnienie aktualnej, kompletnej i odpowiednio chronionej dokumentacji;
• określenie zasad organizowania zastępstwa podczas choroby, urlopu, rezygnacji lub innej nieobecności;
• przekazywanie obowiązków i niezbędnych informacji między osobami realizującymi opiekę;
• regularne aktualizowanie planu po zmianie stanu zdrowia, sprawności, sytuacji rodzinnej lub warunków mieszkaniowych;
• wskazanie osób i instytucji, z którymi należy kontaktować się w sytuacjach nagłych;
• koordynowanie wsparcia z rodziną, personelem medycznym i usługami społecznymi, gdy jest to potrzebne i odbywa się z poszanowaniem zasad poufności;
• przygotowanie planu postępowania na wypadek czasowego lub trwałego zakończenia usługi.

Ciągłość opieki nie oznacza obowiązku stałego pozostawania jednej osoby w gotowości. Musi być zapewniana przez właściwą organizację usługi, harmonogramy, przekazanie obowiązków i zastępstwa.

↑ Wróć do spisu filarów

Rozpoznanie potrzeb

Profesjonalna opieka zaczyna się od rozpoznania: potrzeb osoby korzystającej z opieki, jej stanu zdrowia i codziennych możliwości, a także zagrożeń oraz granic kompetencji osób realizujących usługę. Rozpoznanie nie jest formalnością na starcie — wymaga aktualizacji po każdej istotnej zmianie sytuacji. Ryzyka nie da się całkowicie wyeliminować, ale trzeba je świadomie identyfikować, ograniczać i monitorować. Na rozpoznaniu opierają się pozostałe decyzje: określenie zakresu wsparcia, dobór osoby o odpowiednich kompetencjach oraz zaplanowanie postępowania w sytuacjach nagłych. Jednym z rozpoznawanych zagrożeń jest nieplanowana przerwa w opiece — odpowiada na nie ciągłość usługi, opisana w filarze 01.

• przeprowadzenie oceny potrzeb i ryzyk przed rozpoczęciem usługi oraz jej aktualizowanie po istotnej zmianie sytuacji;
• dopasowanie kompetencji, przygotowania i doświadczenia personelu do powierzonych czynności;
• jasne rozróżnienie pomocy w codziennym funkcjonowaniu i pielęgnacji niewymagającej specjalistycznej wiedzy i kompetencji od świadczeń zastrzeżonych dla zawodów medycznych;
• niewykonywanie przez personel opiekuńczy czynności wykraczających poza jego kwalifikacje, uprawnienia lub uzgodniony zakres usługi;
• ocena bezpieczeństwa poruszania się, transferu, wyposażenia domu i sprzętu używanego podczas opieki;
• uwzględnienie potrzeb związanych z żywieniem, nawodnieniem, higieną oraz pomocą przy przyjmowaniu leków, bez przekraczania granic usługi i kwalifikacji personelu;
• ustalenie sposobu reagowania na upadek, nagłe pogorszenie stanu zdrowia, zaginięcie, pożar, zakażenie lub inne zdarzenie nagłe;
• zapewnienie dostępności aktualnych numerów kontaktowych i informacji niezbędnych w sytuacji kryzysowej;
• dokumentowanie zdarzeń niepożądanych i wykorzystywanie ich do poprawy organizacji opieki.

↑ Wróć do spisu filarów

Indywidualne podejście

Dwie osoby o podobnym wieku lub rozpoznaniu medycznym mogą potrzebować zupełnie innego wsparcia. Plan opieki musi wynikać z rzeczywistej sytuacji konkretnego człowieka, a nie wyłącznie z nazwy choroby, wieku lub gotowego pakietu usług.

• całościowa ocena sprawności, potrzeb, zasobów, warunków mieszkaniowych i dostępnego wsparcia społecznego;
• uwzględnianie tego, co dla osoby korzystającej z opieki jest ważne z perspektywy jakości życia;
• ustalanie konkretnych celów wsparcia wspólnie z osobą korzystającą z opieki i — gdy jest to uzasadnione — jej bliskimi;
• dostosowanie zakresu i częstotliwości pomocy do aktualnych potrzeb;
• uwzględnienie rytmu dnia, preferowanych posiłków, zainteresowań, relacji, języka, kultury i światopoglądu;
• regularna ocena skuteczności wsparcia i aktualizowanie planu opieki;
• reagowanie na uwagi osoby korzystającej z opieki, rodziny i personelu;
• angażowanie właściwych usług medycznych, pielęgniarskich, rehabilitacyjnych lub społecznych, gdy potrzeby wykraczają poza pomoc w codziennym funkcjonowaniu i pielęgnację niewymagającą specjalistycznej wiedzy i kompetencji.

↑ Wróć do spisu filarów

Wybór i autonomia

Osoba korzystająca z opieki musi mieć rzeczywisty wpływ na sposób organizowania własnego życia i otrzymywanego wsparcia. Opieka musi wzmacniać jej sprawczość i samodzielność, a nie bez potrzeby przejmować kontrolę nad codziennymi decyzjami.

• udział osoby korzystającej z opieki w ocenie potrzeb, ustalaniu celów oraz tworzeniu planu wsparcia;
• przekazywanie zrozumiałych informacji o zakresie usługi, kosztach, ograniczeniach, osobach realizujących wsparcie i możliwych alternatywach;
• uzyskiwanie zgody na podejmowane czynności oraz respektowanie prawa do wyrażania i zmiany preferencji;
• wspieranie samodzielnego wykonywania czynności w takim zakresie, w jakim jest to możliwe i bezpieczne;
• uwzględnianie codziennych zwyczajów, relacji społecznych, języka, kultury, światopoglądu i innych istotnych preferencji;
• angażowanie osoby korzystającej z opieki w ocenę jakości otrzymywanego wsparcia.

Jeżeli osoba nie może samodzielnie uczestniczyć w podejmowaniu określonych decyzji, działania muszą być prowadzone zgodnie z prawem, z udziałem osób do tego uprawnionych oraz z poszanowaniem wcześniej wyrażonej woli osoby korzystającej z opieki.

↑ Wróć do spisu filarów

Szacunek i godność

Relacja opieki opiera się na zaufaniu i często dotyczy najbardziej osobistych obszarów życia. Zarówno osoba korzystająca z opieki, jak i personel opiekuńczy muszą być traktowani z godnością, bezpiecznie i bez nadużywania zależności.

• zakaz przemocy fizycznej, psychicznej, seksualnej i ekonomicznej;
• zakaz dyskryminacji, poniżania, lekceważenia i uprzedmiotowienia;
• poszanowanie prywatności, intymności, przestrzeni osobistej oraz poufności informacji;
• komunikowanie się w sposób zrozumiały, cierpliwy i dostosowany do możliwości konkretnej osoby;
• poszanowanie relacji rodzinnych, społecznych, kulturowych i religijnych;
• ograniczanie autonomii wyłącznie w sytuacjach przewidzianych prawem i w zakresie niezbędnym do ochrony przed realnym zagrożeniem;
• zapewnienie możliwości bezpiecznego zgłaszania skarg, uwag, naruszeń i podejrzeń nadużyć;
• ochrona personelu opiekuńczego przed przemocą, molestowaniem, dyskryminacją i nieuzasadnionym naruszaniem prywatności;
• zapewnienie personelowi jasnego zakresu obowiązków, bezpiecznych warunków, czasu odpoczynku oraz dostępu do wsparcia organizacyjnego.

↑ Wróć do spisu filarów